Met de voeding die je eet kun je de ernst van acne zowel positief als negatief beïnvloeden. Dit blijkt uit recente wetenschappelijke publicaties. Maar het is toch ook hartstikke logisch, of niet?

Huidtherapeuten en dermatologen hebben nu een nieuw wapen in de strijd tegen acne. Naast het inzetten van medicijnen – zoals antibiotica en isotretinoïne (voorheen Roaccutane) – en middeltjes om op de huid te smeren, kunnen zij nu ook voeding als ‘medicijn’ gaan inzetten. In deze blog lees je om welke voeding het gaat,  maar we beginnen met wat basiskennis over acne.

Wat is acne?

Acne vulgaris, kortweg acne genoemd, is de medische term voor jeugdpuistjes. Het is een van de meest voorkomende huidaandoeningen. Acne kan heel vervelend zijn, maar het is een onschuldige aandoening en niet besmettelijk. Bij acne ontstaan er mee-eters (comedonen genoemd), puistjes (pustels), rode bultjes (papels) en/of onderhuidse ontstekingen (noduli). Meestal geneest acne spontaan. 

Hoe ziet acne eruit?

Bij acne kunnen zwarte, witte en rode plekjes op de huid ontstaan. In onderstaande afbeeldingen zie je hoe acne eruit ziet.

Waar op het lichaam komt acne voor?

Acne kan op verschillende plekken verschijnen. Meestal komt het voor in het gezicht, maar het kan ook verschijnen op de borst, rug, nek en/of de schouders. Op deze plekken heeft de huid namelijk veel kliertjes die talg (huidsmeer) produceren. Dit is een vette stof die de huid soepel houdt. Ook zorgt talg voor een goede barrièrefunctie van de huid. Als talgklieren ontstoken raken ontstaat er acne.

Invloed van acne op emoties en psyche

Acne kan bij pubers en jonge volwassenen emotionele en psychische problemen veroorzaken. Het kan leiden tot schaamte en angstgevoelens, maar ook tot minderwaardigheidscomplexen en depressieve gevoelens.

Bij wie komt acne voor?

Meestal treedt acne op in de leeftijdsgroep van 12 tot 24 jaar, maar soms begint het pas op latere leeftijd. Vrijwel iedereen krijgt in de puberteit acne, maar de ene persoon heeft er meer last van dan de ander. Sommigen hebben alleen milde acne, terwijl anderen ernstige acne ontwikkelen. Rond de puberteit hebben mannen vaker acne dan vrouwen, maar dit verandert met het ouder worden. Op latere leeftijd hebben vrouwen namelijk vaker acne. Acne conglobata – een zwaardere vorm van acne – komt vaker bij mannen voor.

Hoe wordt acne vastgesteld?

Een arts kan acne vaststellen op basis van het klinisch beeld. Hierbij is de aanwezigheid van comedonen een obligaat criterium voor het stellen van de diagnose.

Hoe ontstaat acne?

Acne ontstaat als talg ophoopt en de uitvoergang van een talgklier (porie) verstopt raakt. Dit gebeurt als je talgklieren te veel talg afscheiden, zoals rond de puberteit. Onder invloed van hormonen ondergaat de huid dan allerlei veranderingen. Zo worden de talgklieren op bepaalde plaatsen (gezicht, borst, rug) groter en gaan ze meer én dikkere talg produceren.

Daarnaast spelen bacteriën, die zich in de verstopte talgklieren bevinden, een rol bij het ontstaan van acne. Deze zetten namelijk talg om in irriterende vetzuren. Door deze vetzuren en de talgophopingen wordt de talgklier als het ware opgeblazen, waardoor het na verloop van tijd openbarst. De irriterende stoffen ‘lekken’ dan de talgklier uit, waardoor ze in de aangrenzende huid ontsteking veroorzaken. Zo ontstaan er puisten.[4]

Wat is de oorzaak van acne?

Acne kan door verschillende factoren veroorzaakt worden, maar ontstaat niet door slechte hygiëne. Meestal begint acne door een verhoogde talgproductie door hormonale veranderingen in de puberteit, maar soms wordt het door uitwendige factoren veroorzaakt. Hierbij kun je denken aan contact met stoffen die de talgklieren verstoppen, zoals bepaalde cosmetica (make up) en producten die olie of chloor bevatten en die bij bepaalde beroepen gebruikt worden. Maar het kan ook door druk en wrijving (mechanische factoren) veroorzaakt worden. Bijvoorbeeld als het bandje van een helm druk/wrijving op de huid van de kin uitoefent. Verder kunnen bepaalde medicijnen acne veroorzaken, zoals prednison, geneesmiddelen tegen tuberculose en anti epileptica. 

Andere factoren die acne kunnen veroorzaken of bestaande acne verergeren zijn:

• Genetische aanleg
• Hormonale veranderingen, zoals bij menstruatie en zwangerschap
• Polycysteus ovarium syndroom (PCOS)
• Psychologische stress
• Bepaalde voedingsmiddelen – meer hierover lees je verderop

Door het uitknijpen van puisten en het peuteren aan puisten kan acne verergeren.

Hoe wordt acne behandeld?

Meestal verdwijnt acne vanzelf, maar sommige ernstige vormen van acne vereisen een behandeling. Bij ernstige vormen van acne kan de huisarts medicijnen voorschrijven, zoals orale antibiotica en isotretinoïne (voorheen Roaccutane). Bij matige acne kun je zelf benzoylperoxide gel bij de apotheek of drogist halen en proberen.

Als de acne niet goed behandeld wordt, ontstaat er bij sommige mensen acne conglobata. Dit is een ernstigere vorm van acne. Hierbij kunnen grote mee-eters, infiltraten, bobbels, abcessen en fistels ontstaan, die vaak lelijke littekens veroorzaken.

Eerder kon je al lezen dat ook voeding invloed heeft op acne. Maar welke voeding precies? Daar gaan we het nu over hebben.

Welke voeding heeft invloed op acne?

Uit onderzoek blijkt dat bepaalde voeding acne kan verergeren of juist kan verminderen. We beginnen met de voeding die acne erger kan maken.

Voeding die acné erger kan maken

Uit recente publicaties blijkt dat voeding met een hoge glycemische lading (GL), zuivelproducten en chocolade een negatief effect op acné hebben. Laten we hier eens dieper op ingaan, te beginnen met hoge GL voeding. 

Voeding met hoge glycemische lading

Eten zorgt voor een stijging van de bloedsuikerspiegel, maar niet ieder voedingsmiddel heeft hetzelfde effect. Sommige voedingsmiddelen zorgen namelijk voor een snellere stijging van de bloedsuikerspiegel dan andere. De glycemische lading (GL) geeft het effect op de bloedsuikerspiegel van een portie van een voedingsmiddel weer. Hierbij geldt: hoe hoger de GL, hoe meer invloed het heeft op de bloedsuikerspiegel en de productie van insuline – dit hormoon is nodig om suiker vanuit het bloed in de cellen op te nemen, waardoor de bloedsuiker weer gaat dalen en uiteindelijk normaliseert. Voedingsmiddelen met een hoge GL worden ook wel ‘snelle koolhydraatbronnen’ genoemd.

Op internet zijn verschillende overzichten van GL te vinden. Omdat wetenschappers het niet helemaal eens zijn over hoe de berekening en definities gebruikt moeten worden, kunnen de GL overzichten verschillen.Hieronder zie je een voorbeeld van een overzicht van de GL van verschillende voedingsmiddelen.

Voedingsmiddel	Gram koolhydraten per portie	Glycemische lading per gebruikelijke portie
Granen, pasta
Quinoa, gekookt	18 g per portie van 100 g	10
Couscous	21 g per portie van 90 g	14
Pasta, volkoren	35 g per portie van 150 g	17
Pasta, wit	39 g per portie van 150 g	19
Cornflakes	23 g per portie van 30 g	19
Rijst, wit	29 g per portie van 110 g	21
Rijst, zilvervlies, gekookt	36 g per portie van 150 g	20-23
Brood
Brood, volkoren	14 g per portie van 35 g (1 snee)	10
Brood, wit	18 g per portie van 35 g (1 snee)	14
Roggebrood	11 g per portie van 30 g (1 snee)	11
Stokbrood, wit	20 g per portie van 40 g (4 sneetjes)	19
Kaiserbroodje	27 g per portie van 50 g (1 broodje)	20
Croissant	32 g per portie van 70 g (1 croissant)	21
Bagel	45 g per portie van 85 g (1 bagel)	31
Aardappelen
Aardappel, gekookt	19 g per portie van 140 g	15
Aardappelpuree	20 g per portie van 150 g	17
Aardappel, gebakken	30 g per portie van 150 g	26
Aardappel gefrituurd	30 g per portie van 150 g	26
Zoete aardappelen
Zoete aardappel, gekookt	25 g per 150 g	11
Zoete aardappel, gebakken	45 g per 150 g	37-42
Zoete aardappel, gefrituurd	45 g per 150 g	34
Groente
Sla	0,1 g per portie van 45 g	0,1
Tomaat	0,1 g per portie van 70 g	0,1
Aubergine	0,2 g per portie van 60 g	0,2
Wortels, gekookt	0,4 g per portie van 110 g	2
Maïs, gekookt	20 g per portie van 173 g	11
Noten, pinda’s
Walnoten	6 g per portie van 70 g	1
Cashewnoten	4 g per portie van 20 g	1
Pinda’s	6 g per portie van 60 g	1
Peulvruchten
Kidneybonen	16 g per portie van 120 g	4
Linzen	13 g per portie van 50 g	4
Bonen, gebakken	20 g per portie van 120 g	10
Zuivelproducten
Melk, mager	0,8 g per portie van 150 ml	3
Melk, halfvol	0,7 g per portie van 150 ml	2
Melk, vol	0,7 g per portie van 150 ml	3
Yoghurt, mager	0,6 g per portie van 150 ml	2
IJs	13 g per portie van 50 g	7
Fruit
Grapefruit	0,5 g per portie van 75 g	1
Pompoen	0,4 g per portie van 80 g	3
Sinaasappel	13 g per portie van 120 g	6
Appel	16 g per portie van 135 g	6
Papaja	0,8 g per portie van 120 g	9
Druiven	19 g per portie van 125 g	11
Banaan, rijp	20 g per portie van 100 g	10
Dranken
Appelsap	12 g per portie van 150 ml	5
Bier (4,6%)	8 g per portie van 250 ml	5
Sinaasappelsap	14 g per portie van 150 ml	7
Gatorade, sportdrank	15 g per portie van 250 ml	12
Coca Cola	26 g per portie van 250 ml	16
Snacks
Chocolade, puur	9 g per portie van 15 g	2
Chocolade, melk	9 g per portie van 15 g	4
Chocolade, wit	9 g per portie van 15 g	4
Chips	5 g per portie van 10 g (1 handje)	3
Evergreen met krenten	13 g per portie van 20 g	9
Suikers, honing
Tafelsuiker	10 g per portie van 10 g	7
Honing	12 g per portie van 15 g	7
Druivensuiker	15 g per portie van 15 g	15

Uit onderzoek blijkt dat mensen met matige tot ernstige acne meer (snelle) koolhydraten consumeren dan mensen zonder acne. In het bloed hadden ze hogere concentraties van de hormonen insuline en insulin like growth factor (IGF-1) en een lagere concentratie van sex hormone binding globulin (SHBG). Ook werd er meer insulineresistentie – ongevoeligheid voor het hormoon insuline – gevonden.

Voeding met een hoge GL is betrokken bij de oorzaak van acne, want de zogenoemde ‘snelle koolhydraten’ leiden tot een snelle stijging van de bloedsuikerspiegel. Als gevolg gaat de pancreas een grote hoeveelheid van het hormoon insuline produceren, waardoor hyperinsulinemie – verhoogde insulinewaarden – ontstaat. Dit zorgt voor een cascade van hormonale reacties die een negatieve invloed op acne hebben. Zo gaat de lever IGF-1 produceren en de bijnieren en geslachtsorganen androgenen. Tegelijkertijd neemt de productie van SHBG af. Bovendien kunnen cellen door hyperinsulinemie insulineresistent worden. Als gevolg daarvan gaat de pancreas nóg meer insuline produceren, waardoor de hyperinsulinemie nóg erger wordt en er een vicieuze cirkel ontstaat.

Als een overschot aan ‘snelle koolhydraten’ aan de basis van hyperinsulinemenie staat, dan zou het beperken van deze voeding een positief effect op acne moeten hebben.

Dat heeft het ook.

Uit verschillende onderzoeken is namelijk gebleken dat een voedingspatroon met laag GL voeding acne vermindert.

Hoge GL voeding is niet de enige voeding die voor een sterke toename van IGF-1 zorgt. Zuivel doet dit namelijk ook. Laten we daar eens dieper op ingaan.

Zuivel

Zuivel bevat eiwitten en die eiwitten bestaan voor 80 procent uit caseïne en 20 procent uit wei. Het melkeiwit caseïne zorgt – net als hoge GL voeding – voor een toename van IGF-1. Melk is namelijk een rijke bron van actief IGF-1, zelfs na pasteurisatie en homogenisatie. Bij volwassenen kan een hoge melkconsumptie IGF-1 met 10 tot 20 procent laten stijgen. En bij kinderen met wel 20 tot 30 procent. Zuivel verhoogt IGF-1 meer dan andere eiwitrijke voedingsmiddelen, zoals vlees. Daarnaast zorgt het wei-eiwit in zuivel voor een stijging van insuline.

Zuivel stimuleert via verhoging van IGF-1 de productie van androgenen, waardoor de talgklieren (sebocyten) gaan groeien en meer talg gaan aanmaken. Dit speelt een belangrijke rol binnen de ontwikkeling van acne.[17] Recente publicaties tonen dan ook een verband tussen zuivelconsumptie en acne aan.

Dus zowel hoge GL voeding als zuivel kunnen IGF-1 verhogen en een rol spelen bij de ontwikkeling van acne, maar dat is nog niet alles. Er is namelijk nog een voedingsmiddel in verband gebracht met vergerering van acne.

Chocola

Al lang vermoedt men dat chocolade een rol speelt bij de ontwikkeling van acne. En in een recente wetenschappelijke publicatie wordt dit verband wederom gelegd. Helaas blijkt ook pure chocolade acne erger te kunnen maken.

In een studie werd onderzocht of het eten van pure chocolade in normale hoeveelheden acne erger maakt in mannen met een acne-gevoelige huid. Vijfentwintig mannen aten vier weken lang dagelijks 25 gram pure chocolade, wat uit 99 procent cacao bestond. Wekelijks vonden er beoordelingen plaats. Al na twee weken werden er significantie veranderingen in de acne scores en het aantal comodonen – in de volksmond mee-eters genoemd – en inflammatoire papels waargenomen. Ook na vier weken bleven deze veranderingen statistisch significant ten opzichte van het begin van de studie. De onderzoekers concludeerden dat de inname van normale hoeveelheden pure chocolade acne in mannen met een acne gevoelige huid kan verergeren.

Conclusie:  hoge GL voeding, zuivel (melkproducten) en chocolade kunnen acne stimuleren. Het vermijden van deze voedingsmiddelen kan tot een afname van acne leiden.

En mogelijk kun je acne nog meer verminderen door juist meer te eten van voedingsmiddelen die een positief effect op acne hebben. Laten we daar eens naar kijken.

Voeding die acne vermindert

Recente wetenschappelijke publicaties tonen aan dat de volgende voedingsmiddelen tegen acne kunnen beschermen:

• Groente en fruit:
  Mogelijk werken groente en fruit beschermend, omdat zij over het algemeen een lage glycemische lading hebben. Hierdoor hebben ze een geringe invloed op insuline en IGF-1. Daarnaast bevatten groenten en fruit ook ontstekingsremmende stoffen, zoals antioxidanten.
• Vette vis:
  Vette vis bevat de omega 3-vetzuren EPA en DHA. Deze hebben een ontstekingsremmend effect. Uit onderzoek blijkt dat mensen met acne lagere EPA-waarden in het bloed hebben.

Conclusie: mensen met acne doen er goed aan om veel groente, fruit en vette vis te eten, terwijl ze tegelijkertijd de inname van hoge GL voeding, zuivel en chocolade beperken of vermijden.

Praktische interventies voor mensen met acne:

• Eet dagelijks minimaal 500 gram groente en fruit – bijvoorbeeld in de vorm van salades en soepen 
• Eet minimaal twee keer per week vette vis, maar liever vaker

En nu?

De gezondheid van de huid hangt natuurlijk van veel meer factoren af. Voeding en leefstijlfactoren hebben een enorme impact op de huid, maar mentale en emotionele onbalansen ook. Naast acné hebben voeding en leefstijl een positieve invloed op het immuunsysteem, waardoor onstekingen en schade van de huid afnemen. De huid is zo een spiegel van het hele leven.

Wil je meer leren over het effect van leefstijl, voeding, supplementen en mind-interventies op gezondheid en (huid)aandoeningen? En wil je meer van dit soort praktische handvatten voor het verbeteren van de huidgezondheid én de vitaliteit in het algemeen? Volg dan mijn website en social media kanalen en leer hoe je voeding, leefstijl en mind-interventies op een simpele en bewezen manier kunt inzetten.

Want is je huid je lief, leef dan preventief. Bekijk mijn acnebehandelingen op mijn website of neem contact om jouw acne problemen te bespreken.